تهواوی نوسینهكانی من،برییتین لهتێڕٍامانێك لهجوڵانهوهعهقڵانیهكان لهدیرۆكی ئیسلامداوبهتایــبهت قوتابخانهی كهلامی موعتهزیله.زۆرباش دهزانین كهیهكێك لهخاڵهگرنگهكانی ئهم قوتابخانهیه،ئهوهیهكهههوڵی دهداكهئهخــلاق وبههائهخلاقیهكان لهدهرهوهی جوغزی دین دادهتوانرێت دهستمان كهون.لهبهرانبهرئهم قوتابخـانهیهوهگروپێـــكی ترمان دێتهبهرچاو،كهئهمانهش بهپێچهوانهی ڕهوتی پێشووپێ َیان وابووكهباش وخراب لهفهرمانی
خوای ئهشعهری یان موعتهزیله....!
ئیسماعیل ههورامی
ئی پۆسته سپاما. پێویستا جاڤاسکریپت چالاک بۆ, you need JavaScript enabled to view it
ئی پۆسته سپاما. پێویستا جاڤاسکریپت چالاک بۆ, you need JavaScript enabled to view it
تهواوی نوسینهكانی من،برییتین لهتێڕٍامانێك لهجوڵانهوهعهقڵانیهكان لهدیرۆكی ئیسلامداوبهتایــبهت قوتابخانهی كهلامی موعتهزیله.زۆرباش دهزانین كهیهكێك لهخاڵهگرنگهكانی ئهم قوتابخانهیه،ئهوهیهكهههوڵی دهداكهئهخــلاق وبههائهخلاقیهكان لهدهرهوهی جوغزی دین دادهتوانرێت دهستمان كهون.لهبهرانبهرئهم قوتابخـانهیهوهگروپێـــكی ترمان دێتهبهرچاو،كهئهمانهش بهپێچهوانهی ڕهوتی پێشووپێ َیان وابووكهباش وخراب لهفهرمانی پهروهردگــارهوهههڵدهقوڵی،وهلهدهرهوهی ئهم چوارچێوهیهش شتێك نامێنێتهوهكهبهپۆزهتیڤ یانێگهتیڤ ناوزهدبكرێت.باس كردن لهمێژووی ئایینهكان كاتێكی زۆروردبینیكی یهكجارزۆری دهوێت،بۆیهكان لهدیرۆكی ئهم دوبزوتنهوهیهدا،ئهوهگرنگه بزانین ئهمڕۆكهجیهانی ئیسلام روویان لهئهشاعیرهكردووه!كهئهمهش دوهۆكاری مهعریفی وســــیاسی كاریگهربوونه،بهڵام ئهمڕۆكهخۆشبهختانه،لهجیهانی ئیسلام داوبهتایبهت لهناوسونهمهزهبهكاندا،لهلایهن رۆشنــبیرانی دینی كرانهوهیهكی زۆربهرۆی موعتهزیلهداههیه،لهم سۆنگهشهوهدهتوانین گریمانهی ئهوهبهكهین،كهئــیترئهشاعــیره ناتوانی وهڵامی ئهوپرسیارانه بداتهوهكهئاراستهی كرابوون وهتێ ماوه،بۆنمونهتائیــستهش له ئهخلاق وبهكارهێـــنانی عهقڵ دا نهیانتوانیوهخۆیان لهژێرچهپۆكی دین دهربازبهكهن وئهتۆنۆم بن،كهئهمهش پێچهوانهی بارودۆخی ههنوكهیه،رۆشنبیرانی عهرهب لهههوڵدانێكی بێ وچاندا كه،كهقوتابخانهی موعتهزیله لهتهفسیروفقهوو،شهریعهتدابگونجــێنن،ئهمرۆكهئهگهربمانهوێت بهرهومافی مرۆڤ ههنگاوههڵنین،واباشتره لهدهرهوهی دیــینهوه،بونیادی بنـێن،وهگریمانهی ئهوهدهكرێت كهموعتهزیله تاڕادهیهك بتوانێت وهڵام دهرهوه بێت. لهسهرهتاوهخراب نییه،ئاماژهبهبابهتێكی گرنگ بكهم لهمیـــَژووی كهلامی ئیســــــلامدا،ئهویش جهدهلێكهلهنێوان دوورهوتی گرنگی كهلامی،كهلهسهرئهفرانــدنی قورئان دروستبوو،رهوتێكیــــان
عهقلانی وجیالهدیین،وهههرچی بهرانبهرهكهشیهتی عهقلانی ولایهنگری دیـــین،رهوتهعهقڵانـــیهكه
باوهری وابوو،كهئایاتی قورئان پهیوهستن بهشوێنگهی نهبیهوه،دروست كراون ونیـــَردراون،بهومانایهی وانهبووهكهقورئان لهلهوح المهحفوزدا،كۆكرابێتهوهوئهوجانازڵ كرابێــت،بهڵكوههلومهرج وشوێنــگهی نهبی بووهكهدهستنیشانی كردووهكام ئایهت نازڵ بێت،ئهمهش بهڵگهیكی زۆرگرنگهلهسهرئهفرێندراوی قورئان!ئایاتێك لهقورئانداشكمان پێ دییت كهئهم تیۆرهمان بۆپشت راست دهكاتــهوه،ئهم ئایهتهكهقورئان ئایهكانی خۆی به((زكری محدس))ناودهبات،كهئهمهش لهفهلسهفهدابهمــــانای نۆوژهن دیێت ولهبهرانبهرقهدیمی بوونی ئایهتهكهوه رادهوهستێ،ههرلهم سۆنگهیشهوهئهگهرجایزبیـــَت وهڵـهرسهكانی مێژووچاوهخوێن تێزاوهكانیانیان لێ زاق نكهنهوه،دهكریێت بوترییــــــَت قورئان بهرههمی كارلێكی پێغهمبهرمحمده(ص) لهگهل خهڵكی وژینگهی دهوروبهریهتی،وهمـــــــێژووی بوونی قورئانیش ههربهومانایه دییت،نهتهنهاقورئان،بهڵكووتهوراتووئینجیلیش ههربهوشیـــــَوهیه خهلقكراون وقهدیمی نیین.
ئهمهڕاستێكی مێژووییه كهپێغهمبهری ئیسلام،قورئـــــــــانی لهماوهی 23ساڵداولهههل ومهرج وبارودۆخی جیاجیاداوهرگرتووه،بهڵام چهندنهتیجهیك لهم مهسهلهیهوهردهگرین،دان نان بهدییرۆكیهتی قورئان چهكاریگهریكی ده بێت له دیین ناسی ئێمهدا؟تهنهانهتیجهیك كهدهكرێت ئێمه لی ههڵجێنین،ئهگهرئێمهئایات بێ سهرهتافهرزكهین،ئهوه باشترهوازلهمێژووبێنن،بهڵام ئهگهرهاتومیــــَژووی بوونی قورئان لهبهچاوبگریین،ئهوادهتوانریێت ئایاتی قورئان بهپی ههلوومهرجی مۆدێرن تهفـــــسیریان بۆبكرێت.ههرلهم سۆنگهیهوه ئهگهرقورئان بێ سهرهتالی بڕوانیین،بێ هیچ دوودڵیك بڕیارمان لهسهرمردویهتی ئهوكتێبهداوه،بهڵام ئهگهرقورئـــان جاویدان فهرزنهكریێت،ئهوهپیێمان دهلًییت قورئــان حیهویهولهڕێگای تهفسیرهكانهوه دهتوانرێت حیهویتربكریێت.
ئهم دیرۆكهكورته تهنهابهمهبهستی وهبیرهێنانهوهبوو،تاوهكوبهرێزتان نهڵێن نهگهڕاوهتهوهبۆقورئانی پیرۆز،لهكاتی نوسینی بابهتهكهیدا،چهنكهدڵنیام باس كردنی ئهم دیرۆكه خوێنهرانی بهڕێزدوچاری ههڵوهسته لهسهركردن دهكات لهسهربابهتهكه،بهڵام باس كردنی كردنی ئێمهلێرهدا،قسهكردنهلهسهرئهشاعیرهكان وباڵی موعتهزیلهیه.
باس كردن له مافی مرۆڤ ودیموكراسی،بووهتهبابهتێكی زۆرگرنگی كۆمهڵگهی ئێمهش،ئهمهش پێمان دهڵێت كهكۆمهڵگهی ئێمهش،ههستی بهپــێویستی كردووهوكـــــاری لهسهردهكات،لهلایكـــیترهوهبۆمان روون دهبێـــتهوهكهئاوههابابهت گهلیـــَك لهكۆمهڵـــگهی ئێمهداپێشكهوتنێكی ئهوتۆی بهخۆوهنهدیتووه.تا200ساڵ دوای پهیدابوونی دینی ئیسلام وكۆچی دوایی پێغهمبهری ئیسلام(ص)،ههندی ئایهت بهرچاودهكهون كه ئهولوغزهمان بۆدهكاتهوهكهلهدرێژهی بابهتهكه سهروكارمان دهبێ لهگهڵی،توشی ههڵوهستهلهسهركردنێكی باوهرپێ نهكراومان دهكات،بۆچی یهكێك لهودوقوتابخانهیه له بهرانبهر ئهوی تردادوچاری نامۆبوونێــــــكی دیــــــرۆكی بوو،چونكهكۆمهڵگهی ئێمهزیاترنهریتیه،وهئاینی ئیسلام بووهته بهشێكی تهقلیــــدیوو،دانـــــهبڕاوهلهژیـــانمان،بۆیهكان ههوڵ دهدهم بههێنانهوهی ئایاتی قورئان،تاڕادهیهك جوێن فرۆشهكان لهخۆم ونوسیــــنهكانم دووربخهمهوه،لهباتی مه شغوڵ كردنی مێشكیان بهمنهوه بابڕۆن ههڵوهسته له سهرئهم دوئایهته بكهن وههوڵ بهدهن توێژینهوهیهكی وردیان لهبارهوه بكهن،ئهم دوئایهتهش خاڵی دابڕانی نێوان ئهشاعیرهوموعـــتهزیلهمان بۆروون دهكاتهوهوه،وهپێناسهكردن بۆخواوهندلهدوفۆڕم ودهسهڵاتی جیاوازدا.ئایهتی یهكهم دهڵێت:((لایسئل عما یفعل)).ئهمهش جهخت لهسهرئهوهدهكاتهوه،كهخواوهندخودایكه، قههاره،وهڵام دهرهوهی هیچ كهس ولایهنێك نابێت،وههیچ كهسێكیـش بۆیی نییه،كارهكانی بخاتهژێرپرسیارهوهورهخنهیان لێبگرێت،كهئهمهش بهخوای ئهشعهریهكان بهناوبانگه،كهلهجیهانی ئیسلام داوبهتایبهت لهرۆژهــهڵات دازیاترئهم خوایهقابلی پهرستنه.ههرچی ئایهتهكهی تریشهبهم شێوهیهدهدوێت ودهڵێت:((رسلاًمبشرین ومنزرین لئلایكون للناس علی الله حجهبعدالرسل)).دهفهرمێت:من لهمهقامی خوایهتیمدا،كارگهلێك ئهنجام دهدم،تاكهسێك نهتوانێت بههیچ شێوهیهك،رهخنهم لێبگرێت وپاساوم بۆبهێنێتهوه،ههرلێرهشدایهكهدهڵێت،من كهخودام،مرۆڤهكانم دهتوانن بهسهركارهكانمــهوهدادوهری بهكهن،بهڵام دادوهری كردنێكی ئهخلاقی وعهقلانی،لهڕاستیداخواوهندخۆی لهمهقامی وهڵام دهرهوهدادهبینیـَتهوه،ئهوبهپی ئهم ئایهتهههوڵ دهدات،كهبهرگری لهخۆی بكات،ههربۆیهكانیــش ههوڵ دهدات كارهكـــانی بهدهرنهبن لهئهخلاق،ئهوباوهری وایهكهخهڵكی مافیان ههیه پرسیاری ئاراستهبهكهن وئهویش وهڵام دهرهوهبێ.ههربۆیهكانیش دهكرێت بوترێ كه ئێمه لهسونهتی ئیســـلام، لهگهڵ دووخوا،رووبهروودهبیـــنهوه،خوایك كهوهڵام دهرهوهیهوههرچی ئهوی تریشه ئامادهگی هیچ جۆره وهڵامێكی نیه،بهڵام بهداخهوهبههۆی ئهو تهفسیرهجیاجیایانهكهبۆقورئان دهكرێن وتهقلیدیش دهستیكی باڵای ههیه وزۆربهیان لهیهك دهچن،وهههرگـــیزیش ههوڵ نهدراوهلهگهل بارودۆخــــی ههنوكهداكهبهســـهردهمی ئایدۆلۆژیـــای تهكـــنۆلۆژی ناسراوهبگونجێــنرێت،وهبتوانرێ لانی كه م ژیـــانی كۆمهڵایهتی وسیاسی و...،پی رێكبخرێت.لهههمان كات دادهكرێت تصهورێكی پێچهوانهی ئهمهمان ههبێ،لهكۆتاییدائهگهرجایزبێت وكهس لێمان نهڕهنجــێت،ئهگهرخواوهندێــك وهڵام دهرهوهنهبیـــَت،ئهرێ براگهورهم،نــێردراوهكانی ونوێنــهرهكانی لهسهرزهوی،دهتـــوانن چهوهڵامێكیان لابێ؟
ههولێر21/1/2010
____________________
بیبلۆگرافیا:
-علامه گباگبایی-روابگ اجتماعی دراسلام
-محمدعلی فروغی-سیرحكمت دراوروبا
-علی شیخ محمد-اندیشه ابن خلدون
-علی شریعتی-تمدن،ئایدۆلۆجیا،فرهنگ
-وتارهكانی مهلاكرێكار
-وتارهكانی سهرۆقادر
-وتارهكانی ابوبهكركاروانی
-منابع معرفت،محمدحسین زاده
-مانیفستۆی شارستانێتی دیموكراتی،بهرگی یهكهم،عهبدوڵائۆج ئاڵان
